roberto ferri: klasikten günümüze bir gerilim
roberto ferri: klasikten günümüze bir gerilim
çin’den atık ısı devrimi: dünyanın ilk ticari atık-ısı sCO₂ jeneratörü
çin’den atık ısı devrimi: dünyanın ilk ticari atık-ısı sCO₂ jeneratörü
kedi mi, delilik mi? kedi sahibi olmak şizofreni riskini arttırabilir mi?
kedi mi, delilik mi? kedi sahibi olmak şizofreni riskini arttırabilir mi?
yeni diyabet hapı, ozempic kadar zayıflatmayı başardı, iğne devri bitiyor mu?
yeni diyabet hapı, ozempic kadar zayıflatmayı başardı, iğne devri bitiyor mu?
EBV: neredeyse hepimizin taşıdığı virüsün lupusla olan bağlantısı
EBV: neredeyse hepimizin taşıdığı virüsün lupusla olan bağlantısı
olivier de sagazan: et ve kilin dansında varoluşu sorgulamak
olivier de sagazan: et ve kilin dansında varoluşu sorgulamak
başlangıç noktası
başlangıç noktası
evdeki wi-fi: neden hâlâ yavaş? çözümler neler?
evdeki wi-fi: neden hâlâ yavaş? çözümler neler?
panspermi tartışması yeniden gündemde – insanlık uzaydan mı geldi?
panspermi tartışması yeniden gündemde – insanlık uzaydan mı geldi?
yine yeni yeniden saç dökülmesine karşı bir umut
yine yeni yeniden saç dökülmesine karşı bir umut
Sir Ian McKellen: sahneden perdeye, bir ustadan dersler
Sir Ian McKellen: sahneden perdeye, bir ustadan dersler
yeni yarı iletken litografi savaşı
yeni yarı iletken litografi savaşı
NVQLink: nvidia, kuantum ile gpu dünyasını mikro­saniyede birbirine bağlıyor
NVQLink: nvidia, kuantum ile gpu dünyasını mikro­saniyede birbirine bağlıyor
imkansız ledlerin peşinde: cambridge’de yalıtkan nanoparçacıkları elektriksel olarak güçlendirmek
imkansız ledlerin peşinde: cambridge’de yalıtkan nanoparçacıkları elektriksel olarak güçlendirmek
Story
6 ay önce
Story
güneş ışığından kuantum dolanıklık ürettiler
bilim

güneş ışığından kuantum dolanıklık ürettiler

Kuantum teknolojileri denince aklımıza hep ultra hassas, pahalı ve enerji canavarı lazer sistemleri gelir. Güvenli kuantum iletişimi, kuantum bilgisayarlar, hassas algılama... Hepsinin temelindeki kilit unsur olan "dolanık foton çiftlerini" üretmek için onlarca yıldır lazer kullanılıyordu. Çünkü bilim dünyasındaki yerleşik kanı...

bir madeni para büyüklüğünde kuantum bilgisayar mümkün mü?
teknoloji

bir madeni para büyüklüğünde kuantum bilgisayar mümkün mü?

Viyana Üniversitesi'nden Rostyslav Serha ve Andrii Chumak liderliğindeki uluslararası bir fizikçi ekibi, manyetik spin dalgalarının kuantumları olan "magnonların" yaşam süresini daha önce ölçülenlerin neredeyse 100 katına çıkardı. Bu keşif, bozulmadan kuantum bilgi taşıyabilen, nihayetinde 1 kuruşluk madeni para kadar kompakt...

beyin inşaatı için DNA’sını kırmak zorunda kalan nöronlar
sağlık

beyin inşaatı için DNA’sını kırmak zorunda kalan nöronlar

Kyoto Üniversitesi liderliğindeki uluslararası bir ekip, gelişen beyinde göç eden nöronların rutin olarak DNA çift zincir kırıklarına (DSB) uğradığını keşfetti. Bu "hasar" aslında sağlıklı beyin gelişiminin normal bir parçası ama onarım mekanizmaları aksadığında, yetişkinlikte ilerleyici denge bozukluklarına yol açıyor. Sinaps...

bataryaların kıyamet senaryosu değişiyor
teknoloji

bataryaların kıyamet senaryosu değişiyor

Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte dünya, 21. yüzyılın en büyük çevre sorunlarından biriyle karşı karşıya: milyonlarca ton atık lityum iyon batarya. Bugüne kadar "geri dönüşüm" denen şey, aslında bataryaları yok edip içindeki değerli metalleri zorla çıkarmaktan ibaretti. Fakat ABD'deki iki ayrı...

60 yıllık “yağ yakıcı” efsane çöktü
bilim

60 yıllık “yağ yakıcı” efsane çöktü

1964'ten beri bilim insanları, hormon-duyarlı lipazı (HSL) vücudun "acil durum yakıt anahtarı" olarak tanımlıyordu. Ama Toulouse Üniversitesi'ndeki bir ekip, bu proteinin yağ hücrelerinin çekirdeğinde yani DNA'nın saklandığı o kutsal komuta merkezinde tamamen farklı bir kimliğe büründüğünü keşfetti. Bir Paradoks: Yağ...

dünyanın ilk silikon entegre spintronik p-bit çipi üretildi
teknoloji

dünyanın ilk silikon entegre spintronik p-bit çipi üretildi

Japonya ve ABD'deki araştırmacılar, klasik bilgisayarların 0 ve 1 dünyasının ötesine geçen, oda sıcaklığında çalışan ve mevcut çip fabrikalarında üretilebilen yeni bir işlemci birimi geliştirdi. Bu birim, yapay zeka ve optimizasyon problemlerini çözmek için tasarlandı. Klasik Çiplerin Sınırları ve Yeni...

mavi ışıkla “yokuş yukarı” bir devrim
bilim

mavi ışıkla “yokuş yukarı” bir devrim

Kimya tarihinin en inatçı zorluklarından biri, içinde devasa enerji barındıran ama üretimi hayli zor olan "housan" moleküllerini sentezlemekti. Münster Üniversitesindeki Frank Glorius ekibi, sadece mavi LED ışığı ve bir iridyum katalizörüyle bu "imkânsız" dönüşümü başardı. Üstelik aynı başlangıç malzemesinden, seçtikleri...

Yeni Eklenenler

kaotik lazerden güçlü beyin tarayıcısına
sağlık

kaotik lazerden güçlü beyin tarayıcısına

Her büyük buluşun başında bir soru işareti vardır. MIT Elektrik Mühendisliği ve Bilgisayar Bilimleri (EECS) bölümü doktora öğrencisi Honghao Cao da rutin bir deneyin ortasında beklenmedik bir şeyle karşılaştı. Çok modlu optik bir fiberin sınırlarını test etmek için lazer gücünü kademeli olarak artıran Cao, normalde bu işlemin ışığı giderek daha kaotik ve dağınık hale getireceğini […]

demirin rövanşı: 6.000 döngüye dayanan yeni pil
teknoloji

demirin rövanşı: 6.000 döngüye dayanan yeni pil

Enerji depolamanın şebeke ölçeğindeki büyük sorusu uzun süredir aynı: Pahalı ve sınırlı ham maddelere bağımlı olmadan, büyük miktarda enerjiyi saatlerce, hatta günlerce güvenle tutabilecek bir sistem mümkün mü? Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Metal Araştırmaları Enstitüsü’nden bir ekip, bu sorunun cevabını “demir”de buldu. Neden demir tercih ediliyor? Bugün ticari ölçekte en olgun akış pili teknolojisi vanadyum […]

yapay nöronlar artık gerçek beyin hücreleriyle konuşuyor
bilim

yapay nöronlar artık gerçek beyin hücreleriyle konuşuyor

Bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz o sahne: bir makine, insan beyniyle doğrudan iletişim kuruyor. Artık bu yalnızca bir kurgu değil. Northwestern Üniversitesi’ndeki mühendisler, canlı beyin hücreleriyle gerçek anlamda “konuşabilen” yapay nöronlar geliştirdi. Bu cihazlar, esnek ve baskıyla üretilebilir yapılarıyla hem nöroteknoloji hem de sürdürülebilir yapay zeka alanında çığır açacak bir dönüm noktası niteliğinde. Nasıl Çalışıyor? Araştırmanın […]

geçmişin gerçek olduğuna emin misin?
fikir

geçmişin gerçek olduğuna emin misin?

Şu an bu yazıyı okuyorsun. Bu sabah bir şeyler yedin, belki birine mesaj attın, belki müzik dinledin. Bunların hepsini hatırlıyorsun ama ya bu anıların hiçbiri gerçekleşmemişse? Bu bir film senaryosu değil. Fiziğin merkezinde yüz elli yıldan fazla süredir yer alan ve kimsenin tam olarak çözemediği bir paradoks: Boltzmann Beyni. Düzen Bozulur Ama Bazen Tersine Döner […]

tek bir iğne ile sağırlığa son
sağlık

tek bir iğne ile sağırlığa son

Çin’deki Güneydoğu Üniversitesi liderliğinde beş hastanede yürütülen klinik çalışma, doğuştan sağır 10 hastanın tek bir enjeksiyonla duymasını sağladı. Katılımcıların yaşları 1 ile 24 arasında değişmekteydi; iyileşme bazen yalnızca birkaç hafta içinde başladı. Sorunun Kökü ve Mühendislik Çözümü İç kulak tüy hücrelerinin beyne sinyal iletebilmesi için otoferlin proteinine ihtiyaç vardır. OTOF genindeki mutasyonlar bu proteinin üretimini […]

DNA origami ile kuantum çağına merhaba
teknoloji

DNA origami ile kuantum çağına merhaba

Biyolojiden ilham alan bir nanoteknoloji tekniği, kuantum bilgisayarların ve güvenli iletişimin önündeki en büyük engellerden birini çözüyor olabilir. Kuantum teknolojilerinin gerçek anlamda hayatımıza girebilmesi için tek bir fotonu güvenilir şekilde üretip kontrol edebilmek şart. Ne var ki bu “tek foton yayıcı” (SPE, single-photon emitter) adı verilen yapıları bir çip üzerine tam istenen yere yerleştirmek, bugüne […]

60 °C’de CO₂ yakalayan sihirli malzeme
bilim

60 °C’de CO₂ yakalayan sihirli malzeme

Japonya’nın Chiba Üniversitesi’nden bir ekip, “viciazite” adı verdikleri yeni bir karbon malzemesi geliştirdi. Bu malzemeler, CO₂’yi 60 °C’nin altındaki sıcaklıklarda serbest bırakabiliyor ve bu özellikleriyle karbon yakalama teknolojilerini kökten dönüştürme gücüne sahip. Sorun: Karbonu Yakalamak Neden Bu Kadar Pahalı? Atmosferdeki CO₂ konsantrasyonu, iklim bilimcilerin uyarılarına rağmen yükselmeye devam ediyor. Karbon yakalama ve depolama (CCS) teknolojileri […]

alzheimer’da devrim: plakları temizlemek değil, beyni yeniden programlamak
sağlık

alzheimer’da devrim: plakları temizlemek değil, beyni yeniden programlamak

Alzheimer araştırmacıları, onlarca yıldır tek bir hedefe odaklandı: beyindeki o yapışkan amiloid plakları ortadan kaldırmak. Bu yaklaşıma milyarlarca dolarlık yatırım yapıldı, yüzlerce klinik deney başarısızlıkla sonuçlandı. Ta ki 2026 başında Barselona Üniversitesi’nden bir ekip, tüm dengeleri değiştirebilecek bir keşif yapana kadar. Adı FLAV-27 olan bu deneysel bileşik, plakları temizlemeye çalışmak yerine beynin kendi genetik programlama […]

robotların öz algısı: yumuşak sensör, robot ellere konum hissi kazandırdı
teknoloji

robotların öz algısı: yumuşak sensör, robot ellere konum hissi kazandırdı

Robot eller güçlüdür, hızlıdır, yorulmaz ama uzun süredir kontrolsüz bir güç olarak kalmaya mahkûmdular; parmakların tam olarak nerede olduğunu, hangi açıda büküldüğünü gerçek zamanlı olarak “hissedemiyorlardı.” Çin’deki bir araştırma grubu, bu kontrolsüzlüğü gidermek için insan elinin kendi biyolojisinden ilham alan bir sensör geliştirdi. Sonuç, insansı robotların geleceğini kökten değiştirebilecek nitelikte. Sorun: Robot Eller Neden “Kontrolsüz” […]

atomların gizli dansı: radyasyon hasarının tetikçisi nihayet görüntülendi
bilim

atomların gizli dansı: radyasyon hasarının tetikçisi nihayet görüntülendi

Bilim insanları ilk kez atom düzeyinde gerçek zamanlı bir “film” çekmeyi başardı. Bu film, radyasyonun biyolojik hasarı nasıl başlattığının şimdiye kadar görülmemiş en net görüntüsünü sunuyor. Radyasyon, hücreleri nasıl tahrip eder? Bu soruya verilen cevaplar onlarca yıldır gelişiyor ancak sürecin atom ölçeğindeki gerçek mekanizması büyük ölçüde bilinmiyordu. Max Planck Topluluğu’na bağlı Fritz Haber Enstitüsü’nden (FHI) […]